Khám phá vẻ đẹp mộng mơ của làng chiếu cói ở Bình Định

Khám phá vẻ đẹp mộng mơ của làng chiếu cói ở Bình Định Không đơn giản chỉ là một vật dụng gia đình được sử dụng qua rất nhiều năm, chiếc chiếu cói còn đại diện cho những giá trị văn hóa của người Việt Nam. Có một ngôi làng chiếu cói ở Bình Định luôn là nơi thu hút những ai trân quý giá trị truyền thống. Có một làng chiếu cói ở Bình Định bình yên và thơ mộng đến thế Đôi nét về nghề dệt chiếu cói và làng chiếu cói ở Bình Định Có thể bạn chưa biết, nghề dệt chiếu đã có từ rất lâu ở Trung Quốc, nhưng mãi đến khoảng những năm từ 908 đến 1009 vào thời Tiền Lê, một vị quan tên Phạm Đôn Lễ ở làng Hải Triều khi đi sứ sang Trung Quốc mới học được ở Ngọc Hồ, Quảng Tây và về truyền lại cho dân ta. Đầu tiên đã tiến...

Không đơn giản chỉ là một vật dụng gia đình được sử dụng qua rất nhiều năm, chiếc chiếu cói còn đại diện cho những giá trị văn hóa của người Việt Nam. Có một ngôi làng chiếu cói ở Bình Định luôn là nơi thu hút những ai trân quý giá trị truyền thống.

Có một làng chiếu cói ở Bình Định bình yên và thơ mộng đến thế

Đôi nét về nghề dệt chiếu cói và làng chiếu cói ở Bình Định

Có thể bạn chưa biết, nghề dệt chiếu đã có từ rất lâu ở Trung Quốc, nhưng mãi đến khoảng những năm từ 908 đến 1009 vào thời Tiền Lê, một vị quan tên Phạm Đôn Lễ ở làng Hải Triều khi đi sứ sang Trung Quốc mới học được ở Ngọc Hồ, Quảng Tây và về truyền lại cho dân ta. Đầu tiên đã tiến hành cho bứng gốc cói từ ven bờ biển, kênh rạch về trồng. Dần dần về sau, diện tích cây cói được nhân rộng ra có nơi lên đến 25 héc-ta. Từ đó hình thành các làng nghề làm chiếu cổ truyền lâu đời.  

Nghề dệt chiếu đã có từ rất lâu ở Trung Quốc, sau đó được truyền về Việt Nam. Ảnh: vietnamnet.vn

>>Xem thêm: Trọn bộ kinh nghiệm du lịch Bình Định

Đến ngày nay, làng nghề này đã có mặt ở nhiều nơi trên dải đất hình chữ S trong đó có tỉnh Bình Định. Làng chiếu cói ở Bình Định cũng có tuổi đời khá lâu là 400 năm, nổi tiếng ở các xã Hoài Châu Bắc, Tam Quan Bắc và Hoài Hưng… của huyện Hoài Nhơn với hơn 1.000 hộ dân sinh sống dựa vào làng nghề truyền thống này.  

Làng nghề chiếu cói Bình Định có tuổi đời lâu năm và truyền thông làm chiếu nổi tiếng. Ảnh: Báo Dân trí

Đặc biệt, nghề dệt chiếu cói ở Hoài Nhơn Bình Định không chỉ có quy mô lớn nhất miền Trung mà còn được các cơ quan chức năng vô cùng quan tâm. Thậm chí, sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Bình Định còn xếp làng nghề dệt chiếu cói vào hàng văn hóa phi vật thể và tạo nhiều điều kiện để nó ngày một phát triển mạnh mẽ hơn.  

Sở Văn hóa thể thao và du lịch Bình Định đã xếp làng nghề chiếu cói vào hàng văn hóa phi vật thể để tạo điều kiện gìn giữ và phát triển truyền thống làm chiếu. Ảnh: baodantoc.vn

Hơn nữa, đây còn là sản phẩm được khách hàng rất ưa chuộng, từ những khu vực trong nước như: miền Trung, Tây Nguyên… cho đến ngoài nước như: Đông Nam Á, Đông Âu và Châu Mỹ…để rồi thu về cho địa phương doanh thu hàng chục tỷ mỗi năm. Chính vì vậy, khi đi du lịch Bình Định, bạn nhất định không được quên ghé thăm làng chiếu cói ở Hoài Nhơn đâu nhé.   

Chiếu cói cũng là mặt hàng xuất khẩu được ưa chuộng bởi nhiều khách hàng trên toàn thế giới. Ảnh: vietnamnet.vn

>>Xem thêm: Tour du lịch Bình Định siêu HOT giá hạt dẻ

Vẻ đẹp thơ mộng của làng chiếu cói ở Bình Định

Cánh đồng cói ở Bình Định gây ấn tượng với du khách bởi một màu xanh mướt trải dài vô tận như một tấm lụa khổng lồ, mỗi khi có cơn gió thổi qua, những cây cói đung đưa tạo thành từng làn sóng nối đuôi nhau chạy đến phía chân trời. Trong khi cây lúa chín sẽ chuyển sang màu vàng tươi như nắng thì cây cói chín lại chỉ chuyển màu hoa, thân cây vẫn giữ nguyên màu xanh tươi tốt, tràn trề sức sống. Mùa thu hoạch cói tại làng chiếu cói ở Bình Định thường diễn ra vào mùa thu, từ sáng sớm, khi bình minh vừa lên, le lói những tia sáng dịu dàng đầu ngày xuống không gian, khi những giọt sương vẫn còn vương trên từng cành cây, chiếc lá, thì những người nông dân cần mẫn đã tấp nập ra đồng gặt cói.  

Cánh đồng cói ở Bình Định gây ấn tượng với du khách bởi một màu xanh mướt trải dài vô tận như một tấm lụa khổng lồ. Ảnh: Tuấn Nguyễn

Giữa không gian bạt ngàn một màu xanh ngát, thấp thoáng những chiếc áo vàng, áo đỏ, áo tím của các bác nông dân, vẽ nên bức chân dung hình ảnh người phụ nữ Việt Nam tần tảo, chịu thương chịu khó, khiến người xem chẳng nỡ rời mắt.

Chẳng có những căn nhà chọc trời sừng sững, cũng chẳng cần xế hộp xa hoa, làng chiếu cói ở Bình Định chỉ với vẻ đẹp bình dị và đơn sơ thế thôi cũng đủ khiến bao người phải thổn thức khi nhớ về.  

Màu vàng ruộm của cánh đồng cói dịp vào mùa. Ảnh: Tuấn Nguyễn

 

Quy trình làm chiếu tại làng chiếu cói ở Bình Định

Đã bao giờ bạn từng thắc mắc không biết những chiếc chiếu cói được làm ra như thế nào? Cói được gặt xong thì buộc lại thành từng bó dựng giữa đồng trông như những chiến binh mặc áo giáp xanh, cực kỳ bắt mắt. Sau đó, những người phụ nữ sẽ gánh từng bó lên xe và chở về nhà.  

Những người nông dân chăm chỉ thu hoạch các bó cói khồng lồ. Ảnh: Vnexpress

Các bó cói sau đó sẽ được chở về nhà để tiếp tục trải qua các công đoạn làm chiếu. Ảnh: Vnexpress

Từng sợi cói sau khi được phơi khô thì được nhúng ngập trong một thùng phẩm màu rồi lại đem ra sân phơi lại. Quy trình làm chiếu cói Bình Định này cũng khá kỳ công, phải phơi trong gió vì ánh nắng sẽ làm thân cói se lại, còn trời mưa thì sẽ làm sợ cói dễ gãy, giảm đi giá trị.

Trong quá trình phơi, người thợ phải trông chừng thật kỹ, khi sợi cói đã khô tầm 70% thì phải thu gom lại để tránh bị giòn, gãy trong quá trình di chuyển và dệt.  

Công đoạn nhuộm cói vất vả, nóng nực. Ảnh: Khánh Phan

Những sân phơi cói rộng lớn, chứa đựng biết bao công sức của người nông dân. Ảnh: Domino

Nếu như các cụ ngày xưa phải dệt thủ công bằng tay thì ngày nay, tại làng chiếu cói ở Bình Định, người ta đã sử dụng máy để tiết kiệm sức lao động, mỗi chiếc chiếu cói được dệt bằng máy chỉ mất 20 phút, năng suất cao gấp 3,5 lần so với việc sử dụng sức người.

Tuy nhiên, muốn từng sản phẩm được đẹp và bền nhất thì vẫn cần có một trợ thủ đắc lực ngồi bên cạnh để đưa sợi chiếu vào và rập khổ xuống cho các sợi cói nằm khít vào nhau, cứ thế cứ thế lặp lại liên tục cho đến khi tấm chiếu được hoàn chỉnh.  

Trước kia dệt cói thủ công rất vất vả và đòi hỏi nhiều thời gian. Ảnh: Khánh Phan

Nhưng bây giờ các làng nghề đã áp dụng công nghệ dệt cói bằng máy vào để tăng năng xuất và sản lượng. Ảnh: Khánh Phan

Dệt chiếu trơn thì chỉ cần công thức hóa như thế, nhưng với chiếu hoa, với nhiều mẫu khác nhau như: chữ Thọ, chữ Song Hỷ, chữ Trăm Năm Hạnh Phúc…cùng các hoa văn tinh tế ở bốn góc và các cạnh, thì người thợ sẽ phải thật tỉ mỉ, khéo léo ghép từng sợi màu lại với nhau sao cho ra hình thù thì mới được coi là hoàn thiện. Những sản phẩm như thế sẽ mất thời gian và công sức hơn rất nhiều.   

Mỗi loại chiếu sẽ có độ dày mỏng khác nhau và in các chữ khác nhau cho nhiều mục đích sử dụng. Ảnh: Nguyễn Hải

 

Các sản phẩm thủ công ấn tượng của làng chiếu cói ở Bình Định

Chiếu cói ở Hoài Nhơn Bình Định có hai loại cơ bản là: chiếu trơn và chiếu hoa, với nhiều kích cỡ và độ dày – mỏng khác nhau. Chiếu trơn được làm từ sợi cói nguyên bản, mộc mạc, đơn giản nhưng rất lịch sự, nên được dùng trong mỗi lần cúng bái.

Trong khi đó, chiếu hoa thì nhiều màu sắc hơn, tinh tế và bắt mắt hơn, nên sẽ được dùng với nhiều mục đích khác nhau, thậm chí là trải giường cưới, cực kỳ ý nghĩa và hữu ích luôn nhé.  

Mỗi sản phẩm chiếu cói ra đời là sự kết tinh của một truyền thống văn hóa, những giọt mồ hôi của sự cần củ, vất vả. Ảnh: vietnamnet.vn

Mặc cho quá trình công nghiệp hóa ngày một phát triển, bao sản phẩm hiện đại hơn đã được ra đời thì những người dân trong làng chiếu cói ở Bình Định vẫn gắn bó với nghề truyền thống này bằng một tinh thần nhiệt huyết cao và một tình yêu to lớn để phục vụ mọi người. Vậy nên, còn ngại gì mà không làm ngay một chuyến ghé thăm nơi đây để thể hiện sự ngưỡng mộ với công việc đáng quý của họ đi nào. Đừng quên thường xuyên cập nhận các tin tức mới nhất từ chuyên mục Du lịch Bình Định để có thêm nhiều thông tin du lịch hữu ích hơn nhé.

>>Xem thêm: Ghim ngay các điểm đến đẹp ở Quảng Trị không phải ai cũng biết

Tuệ An

Báo Thể Thao Việt Nam